تبلیغات
مشاور مذهبی - سلامت روان از منظر آموزه های دینی
درباره وبلاگ
دلا باید اندکی بهتر شویم یا نه اصلاً آدمی دیگر شویم

مدیر وبلاگ : سید حمید درخشان
نظرسنجی
چقدر برای ظهور امام زمان (عج) آماده‌اید؟





قلمرو دین و آموزه های آن تمام ابعاد زندگی فردی و اجتماعی بشر را در بر می گیرد که مهم ترین آن توجه به بهداشت جسمانی و روانی است. در مکتب حیات بخش اسلام، هیچ انسانی حق ندارد با انجام کارهای زیان آور و ترک امور مفید به سلامت جسم و روان خود آسیب وارد کند. قرآن کریم در این زمینه می فرماید: «...لاتلقوا بایدیکم الی التّهلکه...؛(1) با دستان خود، خویشتن را به هلاکت نیندازید...». نظر به این که مسئله سلامتی هم برای فرد و هم برای جامعه از اهمّ موضوعات بوده و از سوی دیگر دغدغه بیماری های فردی و اجتماعی تمام جوامع را تهدید می کند، لذا همیشه بشر به دنبال کشف علل و عوامل پیدایش بیماری و دست یابی به سلامت جسم و روان بوده است. خداوند در قرآن کریم تنها راه رستگاری و سعادت انسان را در تزکیه و پالایش روان آدمی می داند و می فرماید: «قد افلح من زکّیها و قد خاب من دسیها؛(2) هر کس نفس خود را از گناه پاک سازد، به یقین رستگار خواهد شد و هر کس آن را به کفر و گناه پلید گرداند، زیان کار خواهد گشت.»

و در تعالیم اسلامی اهمیّت زیادی به سلامت جسم و روان داده شده است. امام علی (ع) می فرماید: «من کان فی النّعمة جهل قدر البلیّة؛(3) هر کس در آسایش و نعمت باشد، قدر بلا و گرفتاری را نمی داند.» بنابراین پیشوایان معصوم(ع) در سیره رفتاری و عملی خود مسلمانان را به رعایت و حفظ بهداشت جسم و روان سفارش نموده اند و به منظور حفظ سلامتی راهبردهایی را پیشنهاد نموده اند که در این نوشتار به بیان اهمّ آن ها خواهیم پرداخت. امید است که مورد توجه و عنایت رهروان راستین مکتب اسلام و اهل بیت(ع) قرار گیرد.

ارتباط و تعامل با دیگران

موفقیّت انسان در کانون خانواده، دوست یابی، انتخاب همسر، انجام فعالیّت های شغلی و... به چگونگی ارتباط با دیگران بستگی دارد.

تأکید قرآن کریم بر فرآیند ارتباط و تعامل مسلمانان با یکدیگر از یک سو موجب رشد عاطفه و ترغیب آنان به ایثار و رعایت منافع همدیگر می شود و از سوی دیگر موجب تضعیف حالت های انفعالی نفرت، کینه توزی و انگیزه های ظلم می شود.

از دیدگاه تفکّر دینی، نقش ارتباط با دیگران به گونه ای است که ایجاد آن سبب سامان دهی و برقراری سلامت و عافیت در زندگی می شود. درباره اهمیّت ارتباط و نقش پیامدهای آن در سلامت و آرامش روان از منظر آموزه های دینی همین بس که امام صادق(ع) ارتباط و تعامل با دیگران را تأمین کننده سلامت و عافیت تمام امور انسانی معرفی کرده است.(4) بنابراین داشتن روابط عاطفی با دیگران در سلامت روانی افراد نقش بسزایی دارد و خداوند حکمت و رمز

روابط محبت آمیز با بندگان را در ابراز تعاطف و مهر ورزیدن بیان نموده است. هم چنین اسلام علّت برخی از آسیب های روانی را سوءظن، حسد، کینه توزی و ناامیدی بیان نموده است و همه این علت ها با برقراری روابط متقابل و محبت آمیز از بین رفته و روح و روان آدمی از ملال و اندوه و آسیب ها نجات می یابد.

پیامبر اکرم(ص) فرمودند: «در میان مردم فرد حسود از کم ترین لذّت بهره مند است و همیشه نگران است.»(5)

شکی نیست که توانایی در دوست داشتن مردم و انجام کار نیک و مفید برای جامعه سبب تقویت ارتباط و از بین رفتن تنهایی می شود و سلامت روانی فرد را تضمین می کند؛ لذا می بینیم که در آموزه های دینی و سیره پیشوایان معصوم(ع) در مورد ارتباط با خانواده، خویشاوندان، همسایگان، گروه دوستان و سایر افراد تأکید زیادی شده است و بستر مناسبی برای برقراری تعاملات عاطفی محسوب می شود.

حمایت اجتماعی

یکی از عواملی که نقش مهمی در کاهش موانع و مشکلات زندگی ایفا می کند، «حمایت های اجتماعی» است. منظور از حمایت های اجتماعی مجموعه کمک هایی است که از طرف سایر انسان ها به فرد ارائه می شود. حامیان با حمایت های اجتماعی خویش می توانند موجبات رشد و کمال دیگر افراد را فراهم نمایند و هم در کمک به فرد برای مقابله با حوادث و رویدادهای استرس آور نقش آفرینی کنند.

از منظر آموزه های دینی یکی از مؤلّفه های برخورداری از حمایت خویشاوندان رعایت صله رحم است. در اندیشه دینی ما مسلمانان، حفظ توسعه و تعمیق روابط فامیلی از چنان اهمیّتی برخوردار است که پیامبر اسلام(ص) آن را جزو دین دانسته و هدف از رسالت خویش را پس از بندگی خداوند و شکستن بت ها صله رحم معرفی کرده است.(6) هم چنین حضرت علی(ع) در این زمینه می فرماید: «به خویشاوندان خود نیکی کن و بردباران ایشان را

تعظیم کن، در مقابل بی خردان آنان بردباری نشان بده و برگرفتاران آنان آسان گیر، زیرا آنان بهترین حامیان تو به هنگام سختی ها، مشکلات و حتّی خوشی ها و آسودگی ها خواهند بود.»(7)

امام سجاد(ع) نیز می فرماید: «صلوا ارحامکم ولو بالتسلیم؛(8) با خویشاوندان خود ارتباط داشته باشید و لو در حد یک سلام کردن.»

ارتباط با فامیل و خویشاوندان در کاهش استرس و فشار روحی بسیار مفید است، زیرا کسی که از حاجت خانوادگی و اجتماعی برخوردار نباشد، خود را از نظر روانی بدون پشتوانه می بیند. ولی اگر در مواجهه با حوادث و مشکلات از تکیه گاه فامیلی برخوردار باشد، خود را قدرتمند می بیند و دچار اضطراب نمی شود و احساس تنهایی نمی کند و فشار اجتماعی نمی تواند به او آسیب برساند.

کار و تلاش

دین اسلام جهت نیل به اهداف مادّی و معنوی انسان را به تلاش مفید و سازنده ترغیب می کند. قرآن کریم در این زمینه می فرماید: «و ان لیس للانسان الّا ما سعی؛(9) انسان بدون کار و کوشش از چیزی بهره نمی برد.»

کار و تلاش ضامن سلامت فرد و جامعه است، بنابراین پرداختن به فعالیت های اقتصادی از برجسته ترین ویژگی های پیشوایان معصوم(ع) بوده است. سیره عملی آن بزرگواران نشان می دهد که بار زندگی خود را شخصاً به دوش می کشیدند و هیچ گاه برای تأمین ضروریات زندگی، خود را وابسته به دیگران نمی کردند. این امر بیانگر نوع نگرش آن برگزیدگان به دنیا و رابطه آن با آخرت است و بر اندیشه های انحرافی زهد مآبانه که کار و تولید را با کمالات معنوی و مصالح اخروی در تضاد می دانستند، خط بطلان می کشد.

«انس بن مالک» می گوید: هنگامی که رسول خدا(ص) از جنگ تبوک بر می گشت، «سعد انصاری» یکی از کارگران مدینه به استقبال آن حضرت آمد. وقتی رسول خدا(ص) با او دست داد، احساس کرد که دستان وی زبر و خشن است! نبی مکرّم(ص) سؤال کرد: چرا دستان تو این قدر خشن و زبر است؟ عرضه داشت: یا رسول اللّه! این خشونت و زبری دستان من به خاطر کار کردن با بیل و طناب است تا مخارج خانواده ام را تأمین کنم. پیامبر(ص) دستان او را بوسید و فرمود: این دستی است که آتش جهنّم آن را لمس نخواهد کرد.(10)

وقتی ابعاد گوناگون شخصیّتی همچون حضرت علی(ع) را مورد مطالعه و بررسی قرار می دهیم، می بینیم که ایشان در عین حال که زاهدترین فرد زمان خود است، فعّال ترین آن ها نیز هست.

کار و اشتغال زمینه انحرافات اخلاقی و تربیتی را می گیرد و بیکاری زمینه ایجاد انحرافات اخلاقی را به وجود می آورد و بر خلاف اشتغال، بستر گناه را آماده می سازد.

بیکاری نه تنها ضربه اقتصادی به فرد و جامعه می زند، بلکه ضرر و خطر بزرگ تر آن متوجه آسیب های روحی و روانی فرد می شود؛ زیرا انسان را از لحاظ حیثیّت و شخصیّت واقعی تنزّل می دهد و او را از خوشبختی و سعادت محروم می سازد.

انسانی که صاحب حرفه است و از دست رنج خود مخارج خانواده اش را تأمین می کند، نزد خداوند جایگاه والایی دارد: «انّ اللّه یحبّ المحترف الامین»(11) و بر عکس، آن کس که توان کار کردن دارد و مخارج خود را بر دیگری تحمیل می کند، ملعون خوانده می شود.

امام محمد باقر(ع) در نکوهش بیکاری و تنبلی می فرماید: «ایّاک و الکسل و الضجر فانّهما مفتاح کلّ شرٍّ من کسل لم یؤدّ حقّاً و من ضجر لم یصبر علی حقّ؛(12) بپرهیز از کاهلی و افسردگی، زیرا این دو کلید تمام بدی هاست، آدم تنبل حقّش را نمی تواند به دست آورد و آدم افسرده حال نمی تواند در کار حق بردباری ورزد.»

با مطالعه در رفتارهای اقتصادی پیشوایان معصوم(ع) می توان به اصول کلی در زمینه تولید دست یافت. آنان نه تنها خود علاقه زیادی به کارهای تولیدی و اقتصادی داشتند، بلکه با استفاده از فرصت های مناسب برای شکوفایی نیروهای درونی و استعدادهای نهفته افراد، زمینه سازی می کردند و از این طریق در آنان انگیزه تولید و کسب درآمد را تقویت می کردند.

امام کاظم(ع) در زمینه آثار تربیتی و روان شناختی کار می فرماید: «انسان مؤمنی که از مردم قطع امید کند و از ثروتشان چشم بپوشد و به کار و شخص خود قانع باشد، روح جوانمردی و عزّت دینی را در خود تقویت نموده است. چنین انسانی در نظر مردم بزرگ و بین خویشاوندان خود محترم و در محیط خانوادگی دارای هیبت و عظمت خواهد بود.»(13)

تفریحات سالم

از دیگر آموزه های مهم و اساسی در بهداشت و سلامت روحی و روانی، تفریحات سالم است. اصولاً یکی از علل فرسودگی زودرس جسمانی و روانی افراد استفاده نکردن از تفریحات سالم است، زیرا پیامد فعالیّت و کار مداوم، وارد آمدن فشار جسمی و روحی بر فرد است و باید در کنار کار و تلاش روزمره تقویت کننده هایی باشد که به فرد روحیه دهد و به او آرامش بخشد. این امور که آن ها را تفریحات سالم می نامیم،

دامنه گسترده ای دارد که شامل مزاح و شوخی، ورزش، مسافرت و... می باشد. پیشوایان معصوم(ع) با مردم شوخی و مزاح داشتند، زیرا اسلام دین عاطفه است و همواره مسلمانان را به صمیمیت و صفا دعوت می کند. حضرت علی(ع) در مورد شادی و صفا می فرماید: «المؤمن بشره فی وجهه و حزنه فی قلبه؛(14) شادی مؤمن در چهره اوست و غم و اندوهش در دل.» بدین معنا که خود مؤمن همواره غم خویش را برای خود نگه می دارد. ولی در برخوردهای اجتماعی با گشاده رویی دیگران را در شادی خود سهیم می نماید. این نه تنها گفتار اهل بیت(ع) است، بلکه در رفتار آن بزرگواران نیز به گونه روشن و عینی به چشم می خورد. بر خلاف آن چه در برخی اذهان جا افتاده است، پیشوایان معصوم(ع) نه تنها اهل شاد کردن و مزاح با دیگران بودند، بلکه به دیگران آن را توصیه می نمودند و شاد نمودن دل مؤمن و پاک کردن غبارغم از چهره او را سجیه ای اخلاقی می دانستند.

پیامبر (ص) در حدیثی می فرماید: «انّی امزح ولا اقول الّا حقّاً؛(15) من مزاح و شوخی می کنم ولی جز حق چیزی نمی گویم.»

یکی از اصحاب امام صادق(ع) نقل می کند که روزی آن حضرت به من فرمودند: مزاح و شوخی کردن شما با یکدیگر چگونه است؟

من در جواب عرض کردم: کم است. فرمودند: چرا با یکدیگر مزاح نمی کنید؟ مزاح کردن از حسن خلق است و به واسطه آن برادر مسلمانت را خوشحال می سازی. سپس امام صادق(ع) فرمودند: سیره پیامبر اکرم(ص) این گونه بود که مزاح می کردند و با این کارشان می خواستند دیگران را خوشحال کنند.(16)

یکی دیگر از مصادیق تفریحات سالم ورزش است. ورزش مصرف اکسیژن را طی یک دوره طولانی افزایش می دهد و به کاهش فشار خون کمک می کند، بر کنترل وزن تأثیر فوق العاده ای دارد و سیستم قلبی و عروقی را تقویت می کند. ورزش روح و جسم را پرورش می دهد و زمینه ای برای رشد و شکوفایی انسان است.

رسول خدا(ص) فرمود: «به فرزندانتان

شنا و تیراندازی بیاموزید.»(17) و نیز فرمود: «پیاده روی بهترین دارو برای صفرا و سوداست.»(18) بنابراین استفاده متعادل و معقول از لذّت ها و تفریحات مایه نشاط جسمی و روانی فرد می شود و بدین وسیله شخص برای انجام وظایف فردی و اجتماعی و برخورد مناسب با فشارها توانا می گردد.

صبر

یکی از راهکارهای مقابله با آسیب های روحی و روانی در سختی ها و مصایب، بهره مندی از روحیه صبر و بردباری است، صبر انسان را نیرومند، قابل اعتماد و متّکی بر خویشتن می سازد حضرت علی(ع) صبر و استقامت را از جمله عوامل سلامت نفس می داند و می فرماید: «...و علیکم بالصبر فانّ الصّبر من الایمان کالرأس من الجسد و لاخیر فی جسدٍ لارأس معه و لا فی ایمانٍ لاصبرمعه؛(19) صبر برای ایمان همانند سر است برای انسان. بدنی که سر ندارد، فایده ای ندارد، همان گونه که در ایمان بدون صبر چیزی نیست.»

صبر علاوه بر این که آثار ارزشمندی در زندگی دنیا برای انسان دارد، پاداش بی حساب الهی را نیز به دنبال دارد. قرآن کریم در این زمینه می فرماید: «انّما یوفّی الصّابرون اجرهم بغیر حساب؛(20) فقط انسان های بردبار بدون حساب پاداش داده می شوند.»

صبر از آموزه های مهم سیره پیشوایان معصوم(ع) و اولیای الهی بوده است. پیامبر اسلام(ص) با تحمّل بیش ترین سختی ها و مصیبت ها در برابر بی مهری ها، کینه توزی ها، دشمنی ها و جهالت افراد از این آموزه مهم الهی در سیره عملی خویش استفاده می کرد.

حضرت علی(ع) درباره مشکلات رسالت پیامبر(ص) می فرماید: «...پیامبر(ص) در راه رضایت حق در کام هرگونه سختی فرو رفت و جام مشکلات و ناگواری ها را جرعه جرعه نوشید. روزگاری خویشاوندان او به دورویی و دشمنی پرداختند و بیگانگان در کینه توزی و دشمنی علیه او متحد شدند.»(21)

لذا در آیات متعددی از قرآن کریم می بینیم که به آن حضرت امر شده است که در برابر امور گوناگون صبر و بردباری داشته باشند: «فاصبر کما صبر اولواالعزم من الرّسل و لاتستعجل لهم؛(22) ای پیامبر! تو هم مانند پیامبران اولوالعزم صبور باش و برای عذاب امّت تعجیل مکن» بنابراین رسول خدا(ص) در اداره امور وهدایت مردم بیشترین بردباری و شکیبایی را داشت، آن حضرت خود می فرمود: «من برانگیخته شدم تا کانون بردباری، معدن دانش و مسکن شکیبایی باشم.»(23)

مهم ترین اثر صبر و بردباری تأمین سلامت جسم و روح انسان است، زیرا صبر، انسان را از اقدام عجولانه و نا معقول باز می دارد و او را به تعقّل و تأمّل می کشاند و همین سبب می شود تا از بسیاری اقدامات که ضررهای جسمی و روحی جبران ناپذیری دارند، پیشگیری نماید.

توکّل

یکی از عوامل اضطراب و نگرانی انسان انجام کارهای مهم و سرنوشت ساز است. هنگامی که شخصی می خواهد به کار مهمّی اقدام نماید، چون انجامش ثمرات مثبت در زندگی دارد و انجام ندادنش ضرر قابل توجه ای دارد، در انجام آن دچار شک، تردید و دلهره می شود و فشار زیادی بر روح و روان او عارض می گردد. در این موقع به دنبال یک تکیه گاه مورد اعتماد است تا او را در انجام آن کار یار و پشتیبان باشد.

این اهرم و تکیه گاه (توکّل بر خدا) است که تأثیر بسزایی بر سلامت روان انسان دارد. توکّل به انسان جرأت اقدام به عمل به کار می دهد. قرآن کریم در این زمینه می فرماید:

«...فاذا عزمت فتوکّل علی اللّه انّ اللّه یحبّ المتوکّلین؛(24) پس هنگامی که تصمیم بگیری که کاری را انجام دهی، بر خدا توکّل کن، زیرا خداوند اعتماد کنندگان را دوست دارد.»

حقیقت توکّل همان اعتماد قلبی به خداوند در تمام کارهاست، و همانگونه که انسان در کارهای دنیوی برای خود وکیل می گیرد و بسیاری از کارهای خود را به او واگذار می کند تا آثار و نتایج سودمندتری در پی داشته باشد، شایسته است که در همه امور بر خدا توکّل کند و او را وکیل خود قرار دهد تا خواسته هایش بدون هیچ اضطراب و تشویش خاطر تأمین گردد.

یکی از علایم ایمان به خدا این است که انسان بر او توکّل کند.

اگر انسان به ربوبیّت پروردگارش اذعان دارد و معتقد است که مجموعه جهان هستی زیر سیطره حکومت او قرار دارد و تنها معبود شایسته پرستش، خداوند است، هرگز به خود

اجازه نمی دهد که به دنبال معبود دیگری برود و از آن استمداد بجوید، بلکه همواره به خداوند اعتماد کرده و فقط از او درخواست کمک می کند.

از پیامبر اکرم(ص) روایت شده است که خداوند به عزّت و جلال خود سوگند یاد کرده است که آرزو و اعتماد کسی را که به غیر خدا اعتماد و امید بسته باشد، تبدیل به یأس و ناامیدی می کند.»(25) در قرآن کریم و روایات امامان معصوم(ع) درباره این موضوع مطالب ارزشمندی وارد شده است، مبنی بر این که دل بستن و تکیه کردن به غیر خدا موجب یأس و ناامیدی خواهد شد.

امیدواری

یکی از فرایندهای مهم و کارآمد در تربیت صحیح انسان امیدواری است. امید در سلامت روانی انسان نقش مهمی بر عهده دارد و به زندگی معنا و مفهوم می بخشد و هنگام هجوم مشکلات، ناملایمات و اندوه ها از فروپاشی روانی انسان جلوگیری می کند و مانع چیره شدن یأس و دلسردی بر انسان می گردد.

امید باور سبزی است که همچون چراغ در تاریکی شب های زندگی، فردایی بهتر را نوید می دهد. شاید بتوان گفت که هر موجود زنده ای به امید رسیدن به مقصد و مقصود خود حرکت و تلاش می کند. تحقیقات اثبات نموده است که اگر تلاش حیوان برای رسیدن به مقصود خود بی ثمر باشد، دست از تلاش و فعالیت بر می دارد و به یأس و درماندگی مبتلا می شود.(26)

می گویند حرکت لذّت زندگی است و سکون و ایستایی مایه خمودی و رنجوری است. نیروی این حرکت امید است که چرخ زندگی را می چرخاند و اگر روزی امید از زندگی بشر حذف شود، چرخ زندگی از حرکت باز ایستاده و دوران خمودی و رنجوری بشر فرا می رسد.

مادر نماد عاطفه و مهربانی است، امّا آن چه یک مادر را به مهربانی وا می دارد و باران عطوفت وی را سرازیر می کند، امید است. اگر روزی امید را از وی بگیرند، حتّی حاضر نخواهد شد که نوزاد خود را شیر دهد.(27) اگر امید در دل انسان وجود داشته باشد، منشأ اثر خواهد شد. نشانه بارز امید به خداوند انجام عمل شایسته است. قرآن کریم می فرماید: «...فمن کان یرجوا لقاء ربّه فلیعمل عملاً صالحاً...؛(28) و هر کس به دیدار پروردگارش امید دارد، باید کار نیک انجام دهد...».

فردی که در پی تلاش های متعدّد، شکست های زیادی را تجربه کند و تلاش او موفقیّتی به همراه نداشته باشد، مبتلا به درماندگی و ناامیدی می شود. قرآن کریم درباره نهی از ناامیدی می فرماید: «قل یا عبادی الّذین اسرفوا علی انفسهم لاتقنطوا من رحمة اللّه؛(29) ای بندگان من که برخود اسراف و ستم کرده اید، از رحمت خدا نومید نشوید.»

در آیه دیگر یأس از رحمت خداوند را به شدّت مورد نکوهش قرار داده و این کار را مساوی با گمراهی معرفی می کند: «و من یقنط من رحمة ربّه الّا الضّالّون؛(30) و جز گمراهان چه کسی از رحمت پروردگارش مأیوس می شود؟!»

انسان امیدوار هرگز خود را در بن بست نمی یابد و همواره در عمق تاریکی های زندگی به سوی روشنایی حرکت می کند و هر کس امید به بهبودی امور و اصلاح کارها را از دست بدهد، نسبت به آینده و سرانجام کار دچار ترس و اضطراب می شود.

دعا ونیایش

هیچ انسانی نیست که در زندگی گرفتاری و مشکلات نداشته باشد. بلاهای روحی همه انسان ها را تهدید می کند، بنابراین بهترین و کامل ترین مصداق ارتباط معنوی با خداوند، دعا و نیایش است. دعا وسیله تقرّب انسان به خداست. خداوند در قرآن کریم می فرماید: «...ادعونی استجب لکم...؛(31) مرا بخوانید تا شما را اجابت کنم.»

امام صادق(ع) می فرماید: «دعا کن؛ زیرا شفای همه دردهاست.»(32) نیایش احساس مذهبی افراد را تقویت نموده و رابطه بین انسان با خدای خویش را مستحکم می سازد. انسان وقتی از دارنده تمام کمالات چیزی را طلب می کند و با او ارتباط برقرار می نماید، احساس لذّت و سرور می کند و به عکس وقتی از غیر خدا چیزی را درخواست می کند،

احساس ذلّت و خواری می کند. این احساس عزّت و لذّت بر سلامت روان تأثیر می گذارد. راز و نیاز از جمله راه های معنوی عاطفی یاری جستن از قدرت بی نهایت خداوند است، زیرا در انسان این گرایش وجود دارد که در سختی و فشار به قدرت و تکیه گاهی روی آورد و چه قدرت و تکیه گاهی اصیل تر و قابل اعتمادتر از قدرت لایزال الهی که پناه گاه انسان واقع شود؟

بشر در طول تاریخ به این حقیقت اذعان نموده است که با درخواست از خداوند، ناهمواری ها هموار و مشکلات و نابسامانی ها مرتفع می شوند. در تعالیم اسلامی آمده است که عدّه ای وقتی در سختی ها از همه اسباب مادی قطع امید می کنند، متوجه وجودی ماورای طبیعت می شوند، ولی وقتی سختی ها فروکش نمود، به همان حالت غفلت از خدا بر می گردند. امّا عدّه ای همواره خداوند را طالب هستند. قرآن کریم می فرماید: «واذا مسّ الانسان الضرّ دعانا لجنبه او قاعداً او قائماً؛(33) هنگامی که به انسان آسیبی برسد، ما را در حالت های نشسته و ایستاده می خواند.»

یکی از روان شناسان می گوید: امروزه یکی از علوم، یعنی روان پزشکی همان چیزهایی را تعلیم می دهد که پیامبران تعلیم می دادند، زیرا روان پزشکان دریافته اند که دعا، نماز و داشتن یک ایمان محکم به دین نگرانی، تشویش و ترس را که موجب بیش تر ناراحتی های ماست، برطرف می کند.»(34)

انسان برای ایجاد آرامش در زندگی باید دعا کند و به خداوند متعال پناه برد، زیرا اگر دعا مستجاب شود یا نشود در روح و روان بشر ایجاد آرامش می کند. نیایش و خواندن خدا دو اثر مهم در آرامش روان انسان دارد: یکی این که خود دعا ذاتاً موجب آرامش است و کوه های غم و نگرانی را ذوب می کند، چون دعا یکی از مصادیق یاد خداست و یاد خدا قطعاً موجب آرامش است دیگر این که انسان اگر با تمام شرایط دعا کند و در نهایت خداوند کریم هم مصلحت بداند، دعای او را در رفع غم و اندوه مستجاب خواهد کرد، چنان که خداوند سبحان درباره حضرت ایّوب(ع) می فرماید:

«و ایّوب اذ نادی ربّه انّی مسّنی الضّرّ و انت ارحم الراحمین فاستجبنا له فکشفنا ما به من ضرّ...؛(35) و ایّوب(ع) وقتی که پروردگار خود را خواند که مرا رنجی سخت رسیده است و تو بخشنده ترین بخشندگان هستی، او را اجابت کردیم و هرچه رنج و اندوه به او رسیده بود، از وی زایل ساختیم...»

راز و نیاز علاوه بر این که غم و اندوه را زایل می کند، باعث اطمینان قلب و قدرت روحی می شود و از نظر روان شناختی آثار متعددی در روان آدمی دارد که اهم آن عبارت است از: رهایی از تنهایی و بیگانگی، روشن دلی، کاهش ناراحتی، نشاط، پرورش تمرکز ذهن، برخورداری از لذّات معنوی و خروج از غفلت.

پی نوشت ها:

1. سوره بقره، آیه 195.

2. سوره شمس، آیات 9 - 10.

3. بحارالانوار، مجلسی، ج 78، ص 115.

4. همان، ج 74، ص 277.

5. همان، ج 70، ص 250.

6. همان، ج 38، باب 65، حدیث 49.

7. غررالحکم و دررالکلم، ترجمه حسین شیخ الاسلامی، ج 2، حدیث 2458.

8. اصول کافی، کلینی، ج 2، ص 158.

9. سوره نجم، آیه 39.

10. اسدالغابه، ابن اثیر، ج 2، ص 169.

11. وسایل الشیعه، حر عاملی، ج 12، ص 13.

12. تحف العقول، ابن شعبه حرّانی، ص 295.

13. بحارالانوار، ج 72، ص 108.

14. نهج البلاغه، ترجمه محمد دشتی، کلمات قصار، شماره 333، ص 708.

15. شرح نهج البلاغه، ابن ابی الحدید معتزلی، ج 6، ص 330.

16. مکارم الاخلاق، رضی الدین طبرسی، ص 21.

17. اصول کافی، ج 6، ص 47.

18. بحارالانوار، ج 59، ص 127.

19. نهج البلاغه، کلمات قصار، شماره 82، ص 640.

20. سوره زمر، آیه 10.

21. مأخذ قبل، خطبه 194، ص 407.

22. سوره احقاف، آیه 35.

23. بحارالانوار، ج 71، ص 423.

24. سوره آل عمران، آیه 159.

25. راهیان کوی دوست، محمد تقی مصباح، ص 19.

26. مقدمه ای بر نظریه های یادگیری، علی اکبر سیف،ج 2، ص 221.

27. بحارالانوار، ج 77، ص 173.

28. سوره کهف، آیه 110.

29. سوره زمر، آیه 53.

30. سوره حجر، آیه 56.

31. سوره غافر، آیه 60.

32. میزان الحکمه، محمدی ری شهری، ج 3، ص 284.

33. سوره یونس، آیه 12.

34. تفسیر نمونه، ناصر مکارم شیرازی و دیگران، ج 1، ص 642.

35. سوره انبیاء، آیات 83 - 84.





نوع مطلب : خداشناسی، اخلاق، روانشناختی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
پنجشنبه 29 مهر 1395 ساعت 19 و 53 دقیقه و 55 ثانیه
خیلی مطالب مفیدی بودند ممنون
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر





آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
 
بالای صفحه